Allergenenwetgeving

Alle aanbieders van voedingsmiddelen moeten allergeneninformatie geven over hun producten. Dit geldt voor voorverpakte producten maar ook voor onverpakte producten. Voorverpakte producten zijn vaak de producten die in een fabriek gemaakt worden. Niet-voorverpakte producten zijn producten die in de horeca, ambachtelijke bedrijven of op de markt verkocht worden.

Allergenen in wetgeving 

Er zijn 14 wettelijke allergene stoffen, die vermeld moeten worden:

• Ongeacht de concentratie. Er is geen ondergrens (behalve voor sulfiet 10 ppm). Omdat er een wettelijk 0-grens is voor het vermelden van ingredienten kunnen drempelwaarden alleen gebruikt worden voor risico-inschatting van kruisbesmetting met allergenen.
• Ongeacht de herkomst. Als een allergeen gebruikt is in de receptuur dan moet dit vermeld worden. Dus als onderdeel van een samengesteld ingredient, technologische hulpstof, ingredient of grondstof.
• Ongeacht de bewerking van het ingredient. Verhitten (bakken, frituren) of eiwitverwijdering van bij ingrediënten van allergene herkomst is niet van belang voor de allergenenvermelding. Er zijn slechts enkele wettelijk vastgestelde uitzonderingen.

Verschillende soorten allergeneninformatie

1. Lijst van ingrediënten

Allergenen moeten in de lijst van ingrediënten vermeld worden. Dit is geregeld in Europese regelgeving, namelijk Verordening 1169/2011 (EU) nr. 1169/2011

• De stoffen moeten met een duidelijke verwijzing naar de naam van het ingrediënt (waarvan de stoffen afkomstig zijn) op het etiket vermeld worden. Dus weipoeder (melk) wanneer weipoeder is gebruikt. 
• De allergene ingrediënten moeten opvallen in de ingrediëntendeclaratie door gebruik van een vet of cursief lettertype of hoofdletters.
• Enkele ingrediënten gemaakt van de veertien wettelijke stof zijn uitgezonderd van allergenenetikettering.

2. Allergenensamenvatting of bevat-statement

Volgens een Europees interpretatiedocument is een aparte samenvatting van allergenen niet toegestaan. Dit gaat om de allergenen die ook vermeld zijn in de lijst van ingrediënten. Deze aparte opsomming wordt door veel consument juist op prijs gesteld, zodat ze een lange lijst van ingrediënten niet hoeven door te nemen. In Europa is deze samenvatting daarom toch vaak op etiketten te vinden. Internationaal wordt een dergelijk 'contains-statement' wel in regelgeving benoemd.

3. Vrij-van claims

"Glutenvrij" is de enige Europees geregelde vrij-van claim. Er is geen Europese regelgeving voor de claim "lactosevrij". Wel hebben sommige lidstaten nationale regelgeving. Voor andere allergenen claims zoals "eivrij" of "sojavrij" hebben sommige landen een toelichting gepubliceerd.

4. Aanvullende allergiewaarschuwing

Bij de toelating van Novel Foods een veiligheidsbeoordeling uitgevoerd. De allergeniciteit van een nieuw ingrediënt op de Europese markt wordt daarbij ook beoordeeld. Sommige nieuwe ingrediënten hebben een kruisreactie met een bestaand allergeen. Zoals meelwormen met schaaldieren. De eiwitten daarvan lijken sterk op elkaar waardoor het afweersysteem op beide diersoorten kan reageren. Als meelwormen als ingrediënt zijn gebruik in een product, moet een aparte waarschuwingszin op het etiket om mensen met een schaaldierenallergie te informeren. In de  Europese lijst met toegelate Novel Foods zijn verplichte aanvullende vermeldingen te vinden. Dit wordt een aanvullende allergiewaarschuwing genoemd.

5. Precautionary Allergen Labelling (PAL / ‘kan bevatten’-etikettering) 

Het geven van informatie over mogelijke aanwezigheid van allergenen door kruisbesmetting is niet geregeld in Europese wetgeving. Per 1-1-2026 gelden in Nederland specifieke regels voor het vermelden van kruisbesmetting met allergenen.

Hoe moet allergeneninformatie gegeven worden?

Bij consumentenproducten moet informatie over allergenen op het etiket staan. Bij aankoop via een webshop moet alle wettelijk verplichte informatie getoond worden voordat op de bestelknop geklikt wordt.
Bij producten die bestemd zijn voor een volgende schakel in de keten (B2B) mag de informatie op een etiket vermeld worden, maar zijn ook andere manieren mogelijk. Vaak wordt binnen de grondstofketen informatie verstrekt via productspecificaties of technische fiches.

Bekijk voor antwoorden op veelgestelde vragen over allergenenwetgeving en etikettering onze vraag en antwoord pagina.

Wetgeving wereldwijd

Bij export naar landen buiten Europa is kennis over allergenenwetgeving belangrijk bij het opstellen van de juiste etiketten. Deze wetgeving is vaak anders dan de Europese. Zo is de lijst met allergenen verschillend en ook de definitie van bepaalde allergenen, zoals de groep ‘noten’ kan afwijken. Ook de normen voor vrij-van claims, zoals glutenvrij of lactosevrij zijn wereldwijd niet gelijk. Maar zelfs binnen Europa bestaan verschillen, oa. wanneer en hoe een PAL geëtiketteerd wordt (zie ook de gedetailleerde PAL-uitgave). Bij het afsluiten van een abonnement sturen wij het overzicht allergenenwetgeving (voor voorverpakte voedingsmiddelen) toe. Hierin zijn alle bijzonderheden van diverse landen wereldwijd overzichtelijk opgenomen. Op aanvraag sturen wij de bij ons beschikbare informatie van een specifiek land op aanvraag toe als onderdeel van het abonnement.

Bestel overzichtwetgeving wereldwijd

Niet-voorverpakte producten

In de horeca, bij ambachtelijke bedrijven en op de markt is vaak geen sprake van een verpakking met een etiket. Deze producten vallen wettelijk onder de categorie "niet-voorverpakt", ook al kan een verpakking om een het product gedaan worden. Maar ook hier moet de consument geïnformeerd worden over de allergenen in het product. 

Lees meer over allergenenwetgeving niet-voorverpakte producten