Drempelwaarden (VITAL)

Om risico’s van kruiscontaminatie met allergenen juist te kunnen inschatten is een risicobeoordeling nodig. Het Australische Allergen Bureau heeft met VITAL een systematiek ontwikkeld om deze risico’s kwantitatief in te schatten. VITAL wordt internationaal steeds meer toegepast.

Drempelwaarden kunnen gebruikt worden om de risico's van kruisbesmetting met allergenen in te schatten. Ook bij toetsing van resultaten van analyses zijn drempelwaarden heel nuttig. Drempelwaarden zijn echter niet te gebruiken om te bepalen of een ingredient in de ingredientendeclaratie opgenomen moet worden. Hiervoor geldt immers een nulgrens, behalve voor sulfiet.

VITAL 2

In Australië/Nieuw Zeeland is het VITAL systeem ontwikkeld. Dit is een vrijwillig risicobeoordelingsysteem om te bepalen of het nodig is om te waarschuwen voor kruisbesmetting met allergenen. In dit systeem zijn veilige grenzen vastgelegd voor mensen met een voedselallergie. 
Overigens wordt er wel van uit gegaan dat een goed functionerend allergenenmanagementsysteem aanwezig is. VITAL is dus de laatste stap in allergenenmanagement om de overgebleven risico’s in te schatten.
Hoewel de allergenen in het systeem niet volledig overeen komen met de Europese allergenen (selderij en weekdieren missen), is het systeem ook in Europa goed bruikbaar. Het initiatief EU-VITAL heeft niets te maken met de offciële versie van VITAL en is ondertussen gestopt.

VITAL systeem
Veilige grenzen (reference dose)

De basis van het systeem zijn de wetenschappelijk onderbouwde reference doses. Een reference dose is de absolute hoeveelheid allergeen eiwit (mg) die een aanvaardbaar risico op reacties bij een allergische consument oplevert en daarmee als veilige grens gezien kan worden. Binnen het VITAL systeem is het maximale risiconiveau vast gesteld op 1 procent milde reacties-die geen medische ingreep vereisen- bij mensen met een allergie.
Voor elk allergeen is een eigen grens vastgesteld. De reference dose is gesteld in milligram. Afhankelijk van de consumptiegrootte van een product zal de toegestane concentratie (mg per kilo product) anders zijn. Des te hoger de consumptie des te lager de veilige concentratie. 

Aan de hand van de reference dose per allergeen kan uitgerekend worden wat de veilige concentratie in het product is. Dit wordt action level genoemd. Wanneer de concentratie allergeen onder deze grens blijft (action level 1), wordt  geen waarschuwing voor kruisbesmetting op het etiket geplaatst. Bij overschrijding van de actiegrens (action level 2) wordt wel een waarschuwing gebruikt, zoals 'kan sporen bevatten'.

Consumptiegrootte

Met het VITAL systeem kunnen actiegrenzen in een product berekend worden. Hiervoor is het nodig om een passende consumptiegrootte voor het product(groep) vast te stellen. Dit is over het algemeen niet de portiegrootte van het product. Wij helpen u graag bij het vaststellen van een passende consumptiegrootte en het berekenen van de bijbehorende actiegrenzen.

Elke consumptiegrootte kent zijn eigen grenzen! Reken dus voor elk product(groep) de bijbehorende grenzen (action level) uit.
Belangrijk: De actiegrenzen/ drempelwaarden zijn uitgedrukt in mg allergeen eiwit/kg product. 

Berekening maximale concentratie product

Daarnaast kan ook berekend worden wat de maximale concentratie van een allergeen in het product zal zijn. Deze waarde kan vervolgens getoetst worden tegen de actiegrens om te bepalen of een risico voor de allergische consument bestaat.

Kruisbesmetting kan zowel optreden in het eigen productieproces als bij de leverancier van de ingrediënten (? in de allergenenlijst van een grondstofspecificatie). Beide manieren waarop allergenen in een eindproduct terecht kunnen komen, kunnen met behulp van de rekenmodule door gerekend worden. De VITAL calculator (Excel bestand v2.1.20) is in de zomer van 2015 vervangen door VITAL Online, een webbased tool om kruisbesmetting van ingrediënten en processen door te rekenen en te toetsen tegen actiegrenzen. Uiteraard hoeft van deze tool geen gebruik gemaakt te worden en zijn andere rekenmethodieken ook mogelijk. Onze ervaring leert wel dat een gestructureerde rekentool de kans op rekenfouten aanzienlijk verkleind. Tijdens onze training wordt geoefend verschillende rekentools, waaronder uiteraard VITAL Online, waarvan gratis gebruik gemaakt kan worden gedurende 4 weken na de cursus in de trainingsomgeving.

Aanpak VITAL berekening

Een VITAL berekening start met het verzamelen van data: allergeen eiwitgehalten in producten, recepturen, achterblijvend product in apparatuur etc. Op basis daarvan kan een berekening gemaakt worden. Analyses zijn niet het startpunt maar het sluitstuk (toetsing of aannames correct zijn geweest) van VITAL. Er zijn namelijk veel foutkansen in monstername, analysemethoden en omrekenfactoren (eenheid analyse ten opzichte van allergeen eiwit).
Vervolgens kan met behulp van een rekentool, zoals VITAL Online, berekend worden of action levels overschreden worden en een waarschuwing op de verpakking nodig is.

Training of advies nodig?

Allergenen Consultancy kan u behulpzaam zijn bij het toepassen van drempelwaarden en het berekenen van kruisbesmettingsrisico's. Met de training VITAL 2 drempelwaarden wordt geoefend met het toepassen en berekenen van drempelwaarden en kunt u zelfstandig aan de slag. Deze training kan ook in-company gegeven worden. 
Ook kunnen wij een VITAL rapport opstellen wanneer uw afnemer daarom vraagt.

Neem contact op voor meer informatie.

Lees meer Inschrijven cursus VITAL

Nieuwsberichten