VITAL

Om risico’s van kruiscontaminatie met allergenen juist te kunnen inschatten is een risicobeoordeling nodig. Het Australische Allergen Bureau heeft met VITAL een systematiek ontwikkeld om deze risico’s kwantitatief in te schatten. VITAL wordt internationaal steeds meer toegepast.

VITAL 2

In Australië/Nieuw Zeeland is het VITAL systeem ontwikkeld. Dit is een vrijwillig risicobeoordelingsysteem om te bepalen of het nodig is om te waarschuwen voor kruisbesmetting met allergenen. In dit systeem zijn veilige grenzen vastgelegd voor mensen met een voedselallergie. 
Overigens wordt er wel van uit gegaan dat een goed functionerend allergenenmanagementsysteem aanwezig is. VITAL is dus de laatste stap in allergenenmanagement om de overgebleven risico’s in te schatten.
Hoewel de allergenen in het systeem niet volledig overeen komen met de Europese allergenen (selderij en weekdieren missen), is het systeem ook in Europa goed bruikbaar. Het initiatief EU-VITAL heeft niets te maken met de offciële versie van VITAL en is ondertussen gestopt.

VITAL systeem
Veilige grenzen (reference dose)

De basis van het systeem zijn de wetenschappelijk onderbouwde reference doses. Een reference dose is de absolute hoeveelheid allergeen eiwit (mg) die een aanvaardbaar risico op reacties bij een allergische consument oplevert en daarmee als veilige grens gezien kan worden. Binnen het VITAL systeem is het maximale risiconiveau vast gesteld op 1 procent milde reacties-die geen medische ingreep vereisen- bij mensen met een allergie. 
Voor elk allergeen is een eigen grens vastgesteld. De reference dose is gesteld in milligram. Afhankelijk van de consumptiegrootte van een product zal de toegestane concentratie (mg per kilo product) anders zijn. Des te hoger de consumptie des te lager de veilige concentratie. 

Aan de hand van de reference dose per allergeen kan uitgerekend worden wat de veilige concentratie in het product is. Dit wordt action level genoemd. Wanneer de concentratie allergeen onder deze grens blijft (action level 1), wordt  geen waarschuwing voor kruisbesmetting op het etiket geplaatst. Bij overschrijding van de actiegrens (action level 2) wordt wel een waarschuwing gebruikt, zoals 'kan sporen bevatten'.

Consumptiegrootte

Met het VITAL systeem kunnen actiegrenzen in een product berekend worden. Hiervoor is het nodig om een passende consumptiegrootte voor het product(groep) vast te stellen. Dit is over het algemeen niet de portiegrootte van het product. Wij helpen u graag bij het vaststellen van een passende consumptiegrootte en het berekenen van de bijbehorende actiegrenzen.

Elke consumptiegrootte kent zijn eigen grenzen! Reken dus voor elk product(groep) de bijbehorende grenzen (action level) uit.
Belangrijk: De actiegrenzen/ drempelwaarden zijn uitgedrukt in mg allergeen eiwit/kg product. 

Berekening en rekentools

Naast bepaling van de action levels zal berekend moeten worden wat de maximale concentratie van een allergeen in het product zal zijn. Deze concentratie kan vervolgens getoetst worden tegen de actiegrens per allergeen. Als de concentratie onder het action level blijft is géén waarschuwing op het etiket nodig. Daarboven is er een risico voor de allergische consument en zal wel een waarschuwing geplaatst moeten worden.

Kruisbesmetting kan zowel optreden in het eigen productieproces als bij de leverancier van de ingrediënten (? in de allergenenlijst van een grondstofspecificatie). Beide routes moeten berekend en vervolgens getotaliseerd worden. Onze ervaring leert dat een gestructureerde rekentool de kans op rekenfouten aanzienlijk verkleind. Tijdens onze training wordt geoefend twee rekentools. Dit zijn:

  • Rekentool Allergen Risk Calculator (Excel) van Allergenen Consultancy. Deze wordt gebruikt in trainingen en ingezet bij specifieke berekeningen voor  bedrijven en kan daarna blijvend kosteloos gebruikt worden. Het is mogelijk om bij ons een updateservice af te sluiten waarbij nieuwe versies van deze rekentool automatisch toegestuurd worden.
  • VITAL Online, waarvan gratis gebruik gemaakt kan worden gedurende 4 weken na de cursus in de trainingsomgeving. Daarna kan bij Allergen Bureau een maand- of jaarabonnement worden afgesloten voor gebruik van deze tool.

Aanpak VITAL berekening

Allergenen sjabloondownloadenEen VITAL berekening start met het verzamelen van data: allergeen eiwitgehalten in producten, recepturen, achterblijvend product in apparatuur etc. Op basis daarvan kan een berekening gemaakt worden. Analyses zijn niet het startpunt maar het sluitstuk (toetsing of aannames correct zijn geweest) van VITAL. Er zijn namelijk veel foutkansen in monstername, analysemethoden en omrekenfactoren (eenheid analyse ten opzichte van allergeen eiwit). Zie ook artikel VMT 2017 - Allergenenanalyse lastig te interpreteren.
Vervolgens kan met behulp van een rekentool, zoals VITAL Online of Allergen Risk Calculator, berekend worden of action levels overschreden worden en een waarschuwing op de verpakking nodig is.

Training of advies nodig?

Allergenen Consultancy is officieel trainingspartner van Allergen Bureau en zelfs de eerste in Europa! Op basis van onze jarenlange ervaring kunnen wij behulpzaam zijn bij het toepassen van drempelwaarden en het berekenen van kruisbesmettingsrisico's. Met de training VITAL 2 risicobeoordeling allergenen wordt geoefend met het toepassen en berekenen van drempelwaarden en kunt u zelfstandig aan de slag. De VITAL training wordt ook in het Engels gegeven. Een VITAL training kan ook in-company gegeven worden. 
Ook kunnen wij een VITAL rapport opstellen wanneer uw afnemer daarom vraagt.

Veelgestelde vragen VITAL

Bekijk voor antwoorden op veelgestelde vragen over VITAL en de toepassing daarvan ook onze vraag en antwoord pagina. Vraag en antwoord

 

Contact opnemenInschrijvencursus VITAL

 

Bijbehorende nieuwsberichten